Cẩm nang cho mẹ

⛔⛔Theo thống kế trên thế giới cho thấy tỉ lệ các bà mẹ mắc bệnh trầm cảm sau sinh chiếm khoảng 10-20%. Tại việt Nam, con số đó còn lên tới 33%. Bài viết dưới đây, Bảo Hà Spa sẽ cập nhật những thông tin liên quan đến căn bệnh “nguy hiểm” này cho các mẹ. Cùng theo dõi ngay nhé!

Theo thống kế trên thế giới cho thấy tỉ lệ các bà mẹ mắc bệnh trầm cảm sau sinh chiếm khoảng 10-20%. Tại việt Nam, con số đó còn lên tới 33%. Bài viết dưới đây, Bảo Hà Spa sẽ cập nhật những thông tin liên quan đến căn bệnh “nguy hiểm” này cho các mẹ. Cùng theo dõi ngay nhé!

Trầm cảm sau sinh là gì?

Trầm cảm là thuật ngữ y học nói về một căn bệnh thuộc nhóm bệnh tâm thần có những dấu hiệu bất thường về tâm lý, hoạt động không thường chiếm tỉ lệ từ 2-5% dân số (tùy theo dân số từng nước). Trong đó tỉ lệ phụ nữ sau sinh trên thế giới mắc bệnh trầm cảm chiếm 10-20% và ở Việt Nam con số đó đã lên tới 33%.

Trầm cảm sau sinh là loại trầm cảm mà bất kỳ sản phụ nào sau khi sinh xong đều có thể mắc phải. Căn bệnh này sẽ bắt đầu xuất hiện sau 3 tuần đầu khi sinh. Không chỉ phụ nữ mới sinh con lần đầu mà những mẹ đã sinh lần thứ 2, lần 3 vẫn hoàn toàn có thể mắc phải chứng bệnh “nguy hiểm” này.

 

Trầm cảm sau sinh là căn bệnh mà bất kỳ sản phụ nào cũng có thể mắc phải nhất là giai đoạn 3 tuần sau khi sinh

Dấu hiệu của bệnh trầm cảm sau sinh

Theo trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết bệnh trầm cảm và rối loạn lo âu sẽ ảnh hưởng đến 15% phụ nữ sau sinh. Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến phụ nữ sau sinh làm gia tăng nguy cơ dẫn đến bệnh trầm cảm. Theo đó, các triệu chứng của trầm cảm sau sinh hay trầm cảm trước và trong khi mang bầu hoàn toàn giống nhau.

Các dấu hiệu của bệnh trầm cảm sau sinh được xét dựa trên 4 phương diện: tâm lý, sinh lý, hành vi và nhận thức. Cụ thể như sau:

Về mặt tâm lý những người bị trầm cảm sau sinh

Biểu hiện của bệnh trầm cảm sau sinh về mặt tâm lý sẽ thể hiện rõ nhất qua cảm sức và nhận thức tiêu cực. Sản phụ sau sinh sẽ luôn cảm thấy buồn rầu, trống rỗng, thất vọng và ủ rũ. Ngoài ra, có một số mẹ sau sinh đã than phiền rằng họ bị đau nhức mỏi sau sinh khắp người và trở nên hay cáu gắt, ngại giao tiếp.

Về mặt tâm lý này họ cũng mất dần cảm giác yêu thích, vui sướng với những hoạt động trước đây. Và ở mức độ nặng hơn, dấu hiệu của trầm cảm sau sinh sẽ khiến sản phụ cảm thấy xấu hổ, tự ti và tội lỗi vì luôn cho rằng mình không biết cách chăm sóc con.

Sinh lý của bệnh nhân trầm cảm sau sinh

Sản phụ sau sinh bị trầm cảm sẽ mất cảm giác ăn ngon miệng, sau đó sẽ chán ăn và bị sụt cân liên tục. Nhiều mẹ sau sinh sẽ thường xuyên mất ngủ hoặc thiếu ngủ, cơ thể suy kiệt mặc dù không phải làm gì nhiều.

Hành vi những người bị trầm cảm sau sinh

Sản phụ sau sinh thường rất hay lúng túng và khó có khả năng tương tác với con. Họ cũng rất dễ khóc mà không biết bản thân mình đang khóc vì điều gì. Đặc biệt các cơn tức giận, quát tháo hay phá đồ cũng thường xuyên diễn ra và lặp lại rất nhiều lần.

Về mặt nhận thức bệnh nhân trầm cảm sau sinh

Với biểu hiện của bệnh trầm cảm sau sinh về mặt nhận thức là sản phụ sẽ hay than phiền, trí nhớ giảm sút đáng kể, thường xuyên quên những việc lặt vặt. Đặc biệt, trong khoảng thời gian trầm cảm sau sinh này sản phụ cũng cảm thấy mình là người vô dụng, không chăm sóc tốt nhất được cho con.

Ngoài những dấu hiệu trên thì bệnh trần cảm sau sinh còn có một số biểu hiện thay đổi về tâm lý như sau:

- Hay cáu gắt, tức giận vô cớ

- Ngại giao tiếp, thường xuyên né tránh bạn bè và gia đình

- Lo lắng không có khả năng chăm sóc cho con

- Cảm giác mệt mỏi, kiệt sức về thể chất

Trong một số trường hợp đặc biệt, một số phụ nữ sau sinh còn hay có những suy nghĩ ảo tưởng hoặc ảo giác. Những trường hợp phụ nữ sau sinh bị trầm cảm sẽ xuất hiện những biểu hiện nặng vào buổi sáng và nhẹ đi vào buổi tối.

Các dạng trầm cảm sau sinh

Theo nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh rối loạn hay trầm cảm sau sinh có rất nhiều dạng khác nhau. Cụ thể như sau:

Trầm cảm sau sinh theo dạng ức chế cảm xúc

Đây là dạng trầm cảm sau sinh mà người bệnh luôn cảm thấy buồn chán vô cơ, hay lo âu và rất khó có thể giải khuây. Đồng thời cơ thể cũng cảm thấy nôn nao, ngột ngạt có khi còn nhức mỏi khắp người.

Người bệnh cũng cảm giác đầu trống rỗng, tri giác bị sai lệc; cơ thể kém linh hoạt và thường xuyên ủ rũ; hay cau mày, nhăn trán và nhìn vô hồn về một phía xa xăm nào đó.

 

Có 3 dạng bệnh trầm cảm sau sinh: ức chế tư duy, ức chế cảm xúc và ức chế vận động

Trầm cảm sau sinh theo dạng ức chế tư duy

Với dạng trầm cảm sau sinh này suy nghĩ của mẹ thường đơn điệu, nghèo nàn, khó tập trung trao đổi vấn đề với người đối diện. Mẹ cũng trở nên ít nói hơn; khi cố gặng hỏi thì sẽ trả lời còn không sẽ ngồi im và hay suy nghĩ một mình hoặc bị ảo giác và hoang tưởng.

Trầm cảm sau sinh theo dạng ức chế vận động

Phụ nữ sau sinh nếu mắc phải bệnh trầm cảm theo dạng này sẽ ngồi im, cúi đầu, khom lưng hoặc nằm co rúm người, trùm chán ở góc giường nhiều giờ liền. Đồng thời mọi hoạt động cũng chậm chạp và đơn điệu hơn. Đặc biệt, trí nhớ của phụ nữ sau sinh cũng bị giảm sút kèm theo cả ý chí và nghị lực.

Nguyên nhân của bệnh trầm cảm sau sinh

Như đã nói ở trên có quá nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh trầm cảm sau khi sinh. Tuy nhiên có 3 nhóm chính để xác định nguyên nhân của bệnh trầm cảm sau sinh là yếu tố về mặt sinh lý, về thể chất và về xã hội.

Nhóm nguyên nhân trầm cảm sau sinh do tác động về mặt sinh lý

Ngay từ khi mang thai đến khi sinh, hoocmone đã bị thay đổi khá nhanh. Nhất là ba loại hoocmone Estrogen, hormone Progesterone và hormone tuyến giáp đã giảm đi khá nhiều trong cơ thể khiến mẹ mệt mỏi, chán nản là nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh trầm cảm sau sinh.

Nhóm nguyên nhân trầm cảm sau sinh do tác động về mặt thể chất

Với nhóm nguyên nhân dẫn đến bệnh trầm cảm sau sinh này bao gồm rất nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, có các yếu tố nguy cơ cao nhất là: lo âu, đã bị trầm cảm trong quá trình mang thai hay đã từng có tiền sử về bệnh trầm cảm trước đó. Theo nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, những sản phụ trong lần sinh nở trước đó đã từng mắc chứng trầm cảm sau sinh sẽ có nguy cơ tái phát lại bệnh cao gấp 3-5 lần so với người bình thường.

Nhóm nguyên nhân trầm cảm sau sinh do tác động về mặt tâm lý

Đa phần phụ nữ sau sinh mắc bệnh trầm cảm đều xuất phát từ nhóm nguyên về mặt tâm lý. Điều này cũng dễ hiểu bởi khi chăm sóc bé sau sinh tốn khá nhiều thời gian và công sức. Do bé mới sinh có chế độ sinh hoạt và ngủ nghỉ khác với người lớn khiến mẹ thường xuyên bị mất ngủ, mệt mỏi và suy nhược cơ thể. Khi đã quá mệt mỏi cả về thể chất lẫn tinh thần, mẹ rất dễ bị căng thẳng, lo lắng và bệnh trầm cảm sau sinh cứ thể lớn dần lên.

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trầm cảm sau sinh 

Một nguyên nhân khác dẫn đến bệnh trầm cảm sau sinh là sự thay đổi tâm lý thích ứng. Khi mang bầu mẹ sản phụ sẽ là đối tượng được quan tâm chăm sóc. Nhưng sau sinh, sản phụ lại chuyển vai trò là người chăm sóc cho con. Nhất là với những sản phụ mới làm mẹ lần đầu kinh nghiệm chăm con chưa có nhiều lại càng tự tin, thất vọng vào bản thân và lo lắng hơn nhiều.

Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác ảnh hưởng đến tâm lý như: tự đánh giá bản thân thấp kém, vị trí kinh tế xã hội của người phụ nữ trong gia đình, làm mẹ đơn thân, thiếu sự quan tâm hỗ trợ của chồng và gia đình…

Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh

Thức tế cho thấy, có rất nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh như:

- Mẹ sau sinh đã có tiền sử bị bệnh trầm cảm khi mang thai hoặc những thời điểm khác

- Mẹ sau sinh từng bị rối loạn cưỡng bức

- Mẹ sau sinh đã bị trầm cảm sau sinh trong lần mang thai trước đó

- Mẹ sau sinh gặp khó khi chăm con và cho con bú

- Mẹ sau sinh trong giai đoạn chăm sóc con không có sự trợ giúp từ người thân, làm mẹ đơn thân

- Mẹ sau sinh khi nuôi con gặp khó khăn về tài chính

Hậu quả của bệnh trầm cảm sau sinh là gì?

Trầm cảm sau sinh gây ra những tổn hại nghiêm trọng cả thể chất và tinh thần cho mẹ. Không những thế con của những người mẹ trầm cảm sau sinh cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng: bé chậm tăng cân, quấy khóc, không phát triển toàn diện…

Một số nghiên cứu cho thấy, mẹ bị trầm cảm sau sinh có con rất dễ bị tăng động. Thậm chí khi lớn lên những đứa bé này có tỉ lệ cao mắc bệnh lo âu, trầm cảm. Và hậu quả nặng nề và ám ảnh nhất của bệnh trầm cảm sau sinh là việc sản phụ tự sát hay tự tay giết chết chính con của mình.

Hậu quả của bệnh trầm sau sinh là điều rất kinh khủng có thể khiến sản phụ tử tự hay thậm chí là tự tay giết chết con của mình

Mức độ trầm cảm sau sinh như thế nào nên gặp bác sỹ?

Có rất nhiều sản phụ sau sinh gặp phải các dấu hiệu trầm cảm nhưng do tâm lý ngại, xấu hổ nên không chịu thừa nhận hay đi khám. Nếu ủ bệnh trầm cảm càng lâu sẽ khiến bệnh càng nặng hơn. Chính vì thế, khi phát hiện ra những dấu hiệu của bệnh trầm cảm như trên hãy gặp bác sỹ để được tư vấn tốt nhất.

Cách điều trị bệnh trầm cảm sau sinh

Cách điều trị bệnh trầm cảm sau sinh cũng giống như việc chữa trị chứng trầm cảm trước và trong khi mang bầu. Nếu biểu hiện bệnh trầm cảm sau sinh nhẹ, mẹ sau sinh có thể đến gặp bác sĩ để nhờ tư vấn và tái khám thường xuyên. Ngược lại nếu bệnh nặng hơn, bác sĩ sẽ đề nghị sản phụ phải dùng thuốc trầm cảm hay phải tham gia điều trị tâm lý.

Việc sử dụng thuốc chống trầm cảm sau sinh sẽ cân bằng các hóa chất trong não và điều chỉnh, kiểm soát được tâm trạng của sản phụ. Tuy nhiên thuốc chống bệnh trầm cảm sẽ gây ra tác dụng phụ không mong muốn.

Ngoài ra để tránh được bệnh trầm cảm sau sinh cách tốt nhất là sản phụ cần giữ cho tâm trạng, tinh thần thật thoải mái tránh những tác động mạnh mẽ về tấm lý. Đồng thời việc cải thiện giấc ngủ sau sinh, chế đô ăn uống hợp lý là điều rất cần thiết.

Sự quan tâm và giúp đỡ của các thành viên trong gia đình là vô cùng quan trọng. Hãy thường xuyên giúp đỡ, trò chuyện, tâm sự với họ. Đặc biệt, nười nhà sản phụ hãy hạn chế trách mắng, quát tháo sẽ khiến họ trở nên suy nghĩ tiêu cực hơn.

Sự quan tâm và giúp đỡ của các thành viên trong gia đình là cách tốt nhất giúp sản phụ khỏi bệnh trầm cảm

Ngoài ra, các thành viên trong gia đình cần tạo ra không khí vui tươi để giúp sản phụ nhanh chóng khỏi bệnh. Trong những trường hợp mắc bệnh trầm cảm sau sinh nặng, cần cho sản phụ đi thăm khám bác sỹ ngay để phòng tránh kịp thời nhất.

Đối với những sản phụ mới chỉ xuất hiện các dấu hiệu trầm cảm sau sinh mới có thể đối phó và khắc phục  với căn bệnh quái ác này bằng cách sau:

- Lựa chọn lối sống lành mạnh: hàng ngày bạn nên dành từ 15-30 phút để đi dạo với bé. Ngủ nghỉ đầy đủ và ăn những thực phẩm lành mạnh, nhiều rau xanh, hạn chế rượu bia.

- Ngưng tự trách bản thân: sản phụ không nên gây áp lực quá nhiều cho bản thân, chỉ cần làm những gì bạn có thể.

- Dành thời gian quan tâm chính mình: dù có bận chăm sóc con nhưng sản phụ cũng nên dành thời gian quan tâm và chăm sóc cho bản thân mình nhiều hơn nữa. Hãy ra khỏi nhà đi gặp bạn bè hay ghé thăm hàng xóm, làm một số công việc mà mình yêu thích.

- Hạn chế bị cô lập: đừng bao giờ để bản thân trong trạng thái cô lập với người xung quanh. Mẹ sau sinh hãy thoải mái nói chuyện và chia sẻ những câu chuyện hàng ngày với chồng và người thân.

- Đừng ngại ngần yêu cầu sự giúp đỡ: nếu bạn cảm thấy bản thân cần sự sẻ chia, quan tâm và giúp đỡ thì đừng ngần ngại mở lòng với chồng và người thân của mình. Hãy nhờ bố mẹ chồng trông bé giúp để tranh thủ có thể nghỉ ngơi và nhận sự giúp đỡ hàng ngày.

Trên đây là những thông tin liên quan đến bệnh trầm cảm sau sinh. Hy vọng bài viết của Bảo Hà Spa đã mang đến cho bạn nhiều thông tin hữu ích nhất.